Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kuruluşu ve Tarihi Gelişimi

Başkanlığımız, kuruluşundan itibaren yürüttüğü hizmetlerde doğru bilgiyi, güzel ahlakı ve İslam’ın iki sahih kaynağı olan Kur’an ve sünneti esas almış; bunun yanında tarihin imbiğinden geçen geleneği, Müslümanların on beş asırlık tecrübesini, amelî ve fikrî mirasını, günün gelişen ve değişen şartları çerçevesinde çağın ihtiyaç ve beklentilerini göz ardı etmeyen bir anlayışı benimsemiştir
Bireysel farklılıkları gözeterek insanları, İslam’ın ortak paydasında dinin sağlıklı bilgisiyle buluşturmayı amaç edinen Başkanlığımız, İslam’ın içindeki her türlü inanış, dinî hayat tarzı, tutum ve davranışlara karşı eşit mesafede olmaya, aralarında herhangi bir derecelendirme ve kıyaslama yapmamaya kadın, çocuk, genç ve özürlülerin de din hizmetlerinden eşit şekilde yararlanabilmesini sağlamaya özen göstermektedir.
Din hizmeti, Diyanet İşleri başkanlığının asli görevidir.  Başkanlığımız, il, ilçe, kasaba ve köy ölçeğinde ülkemizin her noktasında ibadet hizmetleri ile beraber toplumu din konusunda aydınlatmakta ve sahih dini bilgiyi vatandaşlarımıza en iyi şekilde sunmaya çalışmaktadır. Başkanlığımız aydınlatma ve irşad görevini hutbe, vaaz ve cami dersleri ile panel, konferans ve sempozyumlar ile yerine getirmektedir.
Din hizmetlerini sadece ibadet ve mabetle sınırlı görmeyip, mevzuat doğrultusunda, Yüce dinimiz İslam’ın dindarlara yüklediği sorumlulukları esas alarak sosyal ve kültürel boyutlarını da kapsayacak şekilde sunmayı hedefleyen Başkanlığımızın din hizmetleri ile ilgili tarihçesine baktığımızda; ilk kuruluş yasasında  (429 sayılı yasa), teşkilat yapısı ve kadrolarınınyer almadığını, dolayısıyla bizatihî dinî hizmetleri deruhte etmek üzere Merkez Teşkilatı’nda herhangi bir birime yer verilmediğini görürüz.
 İlk defa, 1925-1926 yıllarına ait “Devlet Salnamesi”nde; Merkez teşkilatında “Müessesat-ı Diniyye Müdürüyeti” adıyla bir birim yer almıştır. 1929 yılında yürürlüğe giren 1452 sayılı “Devlet Memurları Maâşatının Tevhid ve Teâdülüne Dair Kanun” ile bu birimin adı, “Dinî Müesseseler  Müdürlüğü“ olarak değiştirilmiştir.
8 Haziran 1931 tarih ve 1827 sayılı Bütçe Kanunu ile (Md.6); bütün cami ve mescidlerin  idaresi Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredilince, Dinî Müesseseler Müdürlüğü de personeli ile birlikte adı geçen  Genel Müdürlüğe nakledilmiştir. Bu uygulama, 23 Mart 1950 tarih ve 5634 sayılı Kanun yürürlüğe girince- ye kadar devam etmiştir. Söz konusu Kanunla birlikte “Hayrat Hademesi Müdürlüğü” adıyla bu birim yeniden Başkanlık Merkez Teşkilatı bünyesinde yer almıştır. 1965 yılına kadar din hizmetleri bu Müdürlük tarafından ifa edilmiştir.
Bugün Başkanlığın ana hizmet birimleri arasında yer alan Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü; 633 sayılı Kanun’da “Dinî Hizmetler ve Din Görevlilerini Olgunlaştırma Dairesi Başkanlığı” olarak yer almış, Olgunlaştırma Müdürlüğü ile Derleme ve Yayın Müdürlüğü bu birime bağlanmıştır. Mushafları İnceleme Kurulu Başkanlığı ve Döner Sermaye Saymanlığı da “Derleme ve Yayın Müdürlüğü”ne ait alt ünite olarak yer almıştır. 22.05.1971 tarihli ve 7/2511 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Dış Hizmetler Müdürlüğü” de oluşturularak bu Daireye bağlanmış, ancak 14.06.1972 tarihinde Başkanlık onayı ile bu Müdürlüğün ismi, “Dış Hizmetler, Basın ve Halkla Münasebetler Müdürlüğü” olarak değiştirilmiştir.
13.04.1976 tarihli ve 7/11680 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile verilen kadrolar arasında “Dış Münasebetler Müdürlüğü” kadrosu da yer almış ve bu adla yine bu Daireye bağlanmıştır. 10.12.1976 tarihli ve 7/12998 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu Daireye bağlı “Hac İşleri Şubesi Müdürlüğü” teşkil edilmiş ve Dairenin hizmet alanı; yurtiçi ve yurtdışı din hizmetleri, din eğitimi, hizmet içi eğitim ve hac hizmetlerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
26.04.1976 tarihli ve 1982 sayılı Kanunla getirilen düzenlemede bu Daire “Dinî Hizmetler Dairesi” ve “Olgunlaştırma Dairesi” olarak ikiye ayrılmış ve “Derleme ve Yayın Müdürlüğü” Olgunlaştırma Dairesi Başkanlığına devredilmiştir. 04.01.1979 tarihinde “Hac İşleri Müdürlüğü” kurularak Hac hizmetleri de bu birimin uhdesinden alınmıştır.
Nihayet, 14.12.1983 tarihli mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 190 sayılı “Genel Kadro ve Usûlü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” eki olarak, 18.07.1984 tarihli ve 84/8360 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki cetvelde belirtilen kadrolar ve 19.10.1984 tarihli ve 18540 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 3046 sayılı “Bakanlıkların Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun”a göre, Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı organize edilmiş ve İrşat Hizmetleri, Din Hizmetleri ve Vakit Hesaplama Şubesi Müdürlükleri’nden teşekkül etmiştir.
01.07.2010 tarihli ve 6002 sayılı “Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik YapılmasınaDair Kanun Gereği” Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü kurulmuş ve bu kapsamda Genel Müdürlük bünyesinde “ İrşad Hizmetleri”, “Aile ve Dini Rehberlik”,” Cami Hizmetleri”, “Sosyal ve Kültürel İçerikli Din hizmetleri” Daire başkanlıkları oluşmuş ve birimin görev alanları şöyle belirlenmiştir:
1) Cami ve mescitleri ibadete açmak, yönetmek, ibadet ve irşat hizmetlerini yürütmek.
2) Cami ve mescit dışındaki yerlerde panel, konferans, seminer, sempozyum ve benzeri dinî programlar ile ilmî toplantılar düzenlemek.
3) Ceza infaz kurumu ve tutukevleri, çocuk ıslahevi, huzurevi, sağlık kuruluşları ve benzeri yerlerde bulunan vatandaşlara irşat hizmetleri götürmek.
4) Radyo ve televizyon kurumları ile diğer yayın kuruluşları vasıtasıyla toplumu din konusunda aydınlatmak.
5) Dinî gün ve gecelerde programlar düzenlemek.
6) İlgili birim, kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak namaz vakitleri ile dinî gün ve geceleri tespit ve ilan etmek, bunun için gerekli çalışmaları yürütmek.
7) Aile, kadın, gençlik ve toplumun diğer kesimlerine yönelik dinî konularda aydınlatma ve rehberlik yapmak.
8) Kurban ibadetinin usulüne uygun şekilde yerine getirilmesi için gerekli çalışmaları yapmak.
9) İhtiyaç duyulan yerlere okuma salonları açmak ve bunlarla ilgili işleri yürütmek.
10) İslam dinine mensup farklı dinî yorum çevreleri, dinî-sosyal teşekküller ve geleneksel dinî-kültürel oluşumlarla ilgili çalışmalar yapmak